Promil hesaplama

Promil hesaplama aracı nasıl kullanılır

1. Bilgilerinizi girin. Vücut ağırlığınızı yazın ve size en uygun cinsiyet seçeneğini ya da “Emin değilim” seçeneğini işaretleyin. İkisi de tarayıcınızda kalır.
2. İçkilerinizi ekleyin. Bir içki türüne dokunun. İçkileri sayıp kabaca ne zaman içtiğinizi belirtmek için – yakın zamanda, dün gece ya da seçtiğiniz saatlerde – Toplu olarak modunu, her içkiye kendi saatini vermek için Tek tek modunu kullanın. Alkol oranını etiketten kontrol edin: önceden doldurulmuş değerler yalnızca yol göstericidir.
3. Yalnızca büyük sayıya değil, aralığa da bakın. Büyük sayı modelin merkezi tahminidir. Aralık, alkolü emme ve vücuttan atma hızı farklı olan kişilerde bu sayının ne kadar değişebileceğini gösterir.

Önceki geceyi kaydetmek de aynı şekilde çalışır: Dün gece seçeneğini seçip başlangıç ve bitiş saatlerini düzeltin ya da içkilere tek tek kendi saatlerini verin ve bir içkiyi ne zaman içtiğinizi yalnızca kabaca biliyorsanız “Tam hatırlamıyorum” seçeneğini kullanın. Bkz. ertesi sabah alkol.

Promil nedir?

Kan alkol düzeyi ya da kandaki alkol oranı (İngilizce kısaltmasıyla BAC, blood alcohol concentration), belirli bir hacimdeki kanda bulunan alkol miktarıdır. Türkiye’de genellikle promil olarak söylenir ve bir litre kandaki alkolün gramı (g/l) anlaşılır: 0,8 promil, bir litre kanda 0,8 gram alkol demektir. Amerika Birleşik Devletleri’nde aynı miktar yüzde olarak yazılır ve 100 ml kandaki gramı ifade eder; %0,08, 0,8 promile karşılık gelir. Başka ülkeler aynı niceliği başka birimlerle yazar.

“% BAC” ifadesindeki yüzde işareti, 100 ml’deki gram için kullanılan bir gösterim alışkanlığıdır; hacimce yüzde değildir. Almanca konuşulan ülkelerde kullanılan, kütleye göre promil (g/kg) de g/l ile tam olarak aynı şey değildir: kanın yoğunluğu nedeniyle biraz daha küçük bir sayı çıkar. Birimi Ayarlar’dan istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz; hesaplama değişmez.

Ne zaman ayılırım?

Hiçbir hesaplama aracı ne zaman ayıldığınızı söyleyemez. Bu araç, başka alkol almazsanız kan alkol düzeyinizin saat kaçta sıfıra yakın bir değere ineceğini tahmin eder ve bunu tahmini bir saat ile olası bir zaman aralığı olarak gösterir; çünkü insanlar alkolü farklı hızlarda atar: adli kılavuzlar saatte 0,10 ile 0,25 promil arasında bir aralık kullanır; ılımlı içicilerde ortalama saatte yaklaşık 0,15 promildir.

Kaynaklar: AAFS Standards Board, Best Practice Recommendation for Performing Alcohol Calculations in Forensic Toxicology; Jones AW, Evidence-based survey of the elimination rates of ethanol from blood with applications in forensic casework.

Kan alkol düzeyinin sıfıra yakın olması, tamamen toparlandığınız anlamına da gelmez. Akşamdan kalma belirtileri kan alkol düzeyi yaklaşık sıfıra döndüğünde doruğa çıkar; dikkat, karar verme ve koordinasyon hâlâ bozuk olabilir. Kahve, soğuk duş ya da uyku vücudun alkolü daha hızlı işlemesini sağlamaz; bunu yalnızca zaman yapar.

Kaynaklar: National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, Hangovers; National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, The Truth About Holiday Spirits.

Neden araç kullanma kararı için kullanılamaz

Sürüş becerisi, yaygın yasal sınırların çok altındaki kan alkol düzeylerinde bile etkilenir ve kendi düzeyinizi güvenilir biçimde kestiremezsiniz. Tablo, ABD karayolu güvenliği kurumu NHTSA’nın sürüş üzerinde öngörülebilir etkiler olarak sıraladıklarını özetler.

Kaynaklar: National Highway Traffic Safety Administration, Drunk Driving.

Kaynaklar: UK Department for Transport, THINK! Drink driving.

Promil hesaplama ne kadar doğrudur?

Bir promil hesaplama aracı, bilinen bir alkol miktarını nüfus ortalamalarını kullanarak bir konsantrasyon tahminine çevirir. İşin içinde üç tür sayı vardır ve her biri farklı ölçüde güveni hak eder.

• Kontrol edebileceğiniz bir hesaplama. Bir içkideki alkolün gramı, içkinin hacminden ve alkol oranından hesaplanır: hacim (ml) × (alkol % ÷ 100) × 0,789 g/ml. Girdiğiniz hacim ve alkol oranı doğruysa bu rakam da doğrudur; kan alkol düzeyini tahmin etmekten farklı ve çok daha kesin bir hesaptır.
• Model varsayımları. Alkolün vücudunuzun ne kadarına dağıldığı, ne hızla emildiği ve ne hızla atıldığı yayımlanmış aralıklardan alınır; sizde ölçülmez.
• Bireysel farklılıklar. Yemek, ilaçlar, vücut bileşimi, genetik, karaciğer sağlığı ve içme geçmişi gerçek eğriyi kaydırır. Model bunların hiçbirini sormaz ve bunlar için düzeltme katsayısı uygulamaz.

Bu aracın izlediği adli standart, bir kişinin belirli bir andaki kesin dağılım hacminin ve atılım hızının bilinemeyeceğini ve sonuçların tek bir değer yerine aralık olarak verilmesi gerektiğini belirtir. Buradaki her sonucun bir aralıkla gelmesinin nedeni budur. Aralık, sonucun yayımlanmış parametre aralıkları boyunca nasıl değiştiğini gösterir (duyarlılık aralığı). Güven aralığı değildir; garanti edilmiş bir sınır da değildir.

Kaynaklar: AAFS Standards Board, Best Practice Recommendation for Performing Alcohol Calculations in Forensic Toxicology; John Searle, Alcohol calculations and their uncertainty.

Yöntemin tamamı, parametreler ve çözümlü örnek hesaplama aracı nasıl çalışır sayfasındadır.

Sık sorulan sorular

Kandaki alkol oranı nasıl hesaplanır?

Araç, Widmark tipi bir model kullanır: şimdiye kadar emilen alkolün gramı, vücut ağırlığı ile bir dağılım hacminin çarpımına bölünür (erkek seti için 0,71 l/kg, kadın seti için 0,58 l/kg) ve tüm vücut için saatte yaklaşık 0,15 promillik sabit bir atılım düşülür. Her içki bir anda ortaya çıkmak yerine kademeli olarak emilir.

Kaynaklar: AAFS Standards Board, Best Practice Recommendation for Performing Alcohol Calculations in Forensic Toxicology; Maskell PD, Population ranges for the volume of distribution (Vd) of alcohol for use in forensic alcohol calculations.

Bu bir online alkolmetre mi?

Hayır. Bu araç hiçbir şey ölçmez; girdiğiniz içkilerden, ağırlığınızdan ve saatlerden yola çıkarak bir tahmin hesaplar. Girmediğiniz bir içkiyi göremez, etikette yazandan daha sert bir içkiyi bilemez ve vücudunuzun o gece alkolü ne hızla işlediğini bilmez. Sonucu bir ölçüm değeri gibi değil, aralığıyla birlikte bir tahmin olarak okuyun.

Son içkiden sonra promilim neden yükselmeye devam edebilir?

Mide ve bağırsaktaki alkol, içmeyi bıraktıktan sonra da kana geçmeye devam eder. Emilimin tamamlanması son içkiden sonra yaklaşık iki saate kadar sürebilir; bu yüzden en yüksek düzeye çoğu zaman son yudumdan sonra ulaşılır.

Kaynaklar: National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, Understanding the Dangers of Alcohol Overdose; AAFS Standards Board, Best Practice Recommendation for Performing Alcohol Calculations in Forensic Toxicology.

Yemek, su ya da kahve promili düşürür mü?

Yemek emilimi yavaşlatır ve doruğu düşürebilir; ama sonradan yiyip içtiğiniz hiçbir şey atılımı hızlandırmaz. Kahve sizi daha uyanık hissettirebilir; kan alkol düzeyiniz ve koordinasyonunuz değişmez. Araç yemeği modellemez; bunun yerine aralığı yavaş ve hızlı emilimi kapsar.

Kaynaklar: National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, The Truth About Holiday Spirits; National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, The Basics: Defining How Much Alcohol is Too Much.

0,8 promil kaç içkidir?

Sabit bir sayı yoktur; vücut ölçüsüne, cinsiyete, içkinin sertliğine ve zamana bağlıdır. Kaba bir referans olarak ABD’deki NIAAA, aşırı (binge) içmeyi kan alkol düzeyini %0,08’e (0,8 promil) ya da üstüne çıkaran bir örüntü olarak tanımlar; bu genellikle yaklaşık iki saat içinde kadınlarda 4 ya da daha fazla, erkeklerde 5 ya da daha fazla ABD standart içkisinden (14 g) sonra olur. Bir kural yerine aracı kendi rakamlarınızla kullanın ve gerçek içkilerin çoğu zaman bir standart içkiden daha büyük ve daha sert olduğunu unutmayın: Dünya Sağlık Örgütü’nün 10 g’lık standart içkisiyle 50 cl’lik bir bira yaklaşık 2, bir duble rakı yaklaşık 2,5 standart içkidir. Standart içki hesaplama aracı bir içkide ne kadar alkol olduğunu gösterir.

Kaynaklar: National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, The Basics: Defining How Much Alcohol is Too Much; National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, What Is A Standard Drink?; Babor TF, AUDIT: the Alcohol Use Disorders Identification Test: guidelines for use in primary health care (second edition).

Aralık neden bu kadar geniş?

Çünkü insanlar arasındaki farklar büyüktür. Burada kullanılan kılavuzda yalnızca atılım hızı saatte 0,10 ile 0,25 promil arasında değişir, yani 2,5 kat fark vardır; vücut suyu oranı da değişir. Dar bir aralık daha inandırıcı görünür, ama daha az dürüst olurdu.

İçki kaydımı bir sunucuya gönderiyor musunuz?

Hayır. Girdikleriniz bu tarayıcıda kalır: hesaplama cihazınızda çalışır ve girdiğiniz hiçbir şey iletilmez.

Kaydım nerede ve ne kadar süre tutulur?

Bu tarayıcı sekmesinde, siz kapatana kadar. “Bu cihazda hatırla” seçeneğini açarsanız, siz silene kadar bu tarayıcıda tutulur. Ayarlar’daki “Verilerimi sil” istediğiniz zaman kaldırır. Ayrıntılar gizlilik notunda.