Jak działa kalkulator promili

Trzy rodzaje liczb

• Mierzalne fakty. Gramy alkoholu w napoju wynikają z jego objętości i mocy. Przeliczenia jednostek są dokładne.
• Założenia modelu. Objętość dystrybucji, tempo eliminacji i szybkość wchłaniania pochodzą z opublikowanych danych populacyjnych.
• Niepewność indywidualna. Twoje własne wartości są nieznane. Zakres pokazuje, jak bardzo ma to znaczenie, ale tej niepewności nie usuwa.

Krok 1: gramy alkoholu w napoju

Alkohol (g) = objętość (ml) × moc (% obj.) ÷ 100 × 0,789 g/ml. Współczynnik 0,789 g/ml to gęstość etanolu używana w praktyce sądowej; czysty etanol ma gęstość 789,24 kg/m³ w temperaturze 20 °C, w której w UE definiuje się objętościową zawartość alkoholu.

Przykład: piwo 500 ml o mocy 5 % zawiera 500 × 0,05 × 0,789 = 19,7 g alkoholu. Alkohol w koktajlu to suma alkoholu zawartego w jego składnikach alkoholowych; lód, sok i dodatki zwiększają objętość, ale nie dodają alkoholu.

Źródła: AAFS Standards Board, Best Practice Recommendation for Performing Alcohol Calculations in Forensic Toxicology; International Organization of Legal Metrology, International Alcoholometric Tables (OIML R 22).

Krok 2: z gramów na stężenie

Stężenie (g/l) = wchłonięty alkohol (g) ÷ (V_d (l/kg) × masa ciała (kg)). V_d to objętość dystrybucji: w ilu litrach (w przeliczeniu na krew) na każdy kilogram masy ciała rozprowadza się alkohol. Jest niższa u ciał z mniejszym udziałem wody. Dzieląc g/l przez 1,055, otrzymujesz promile (g/kg); dzieląc przez 10 – amerykański zapis procentowy (g/100 ml).

To postać masa/objętość podana w zaleceniu ANSI/ASB Best Practice Recommendation 122. Nie stosuje się współczynnika gęstości krwi, a wartości nie są mieszane z oryginalnymi współczynnikami Widmarka, które zdefiniowano względem gramów na kilogram krwi.

Zakresy to stałe zakresy z ASB 122. Wartości centralne dla mężczyzn i kobiet to mediany populacyjne podane przez Maskella i współpracowników (2023); dla opcji „Nie wiem” to środek zakresu niezależnego od płci. Standard zaznacza, że odnoszą się one do płci przypisanej przy urodzeniu i że terapia hormonalna może na nie wpływać. Skład ciała różni się w obrębie każdej grupy, czego proste kategorie nie uchwycą.

Źródła: AAFS Standards Board, Best Practice Recommendation for Performing Alcohol Calculations in Forensic Toxicology; Maskell PD, Population ranges for the volume of distribution (Vd) of alcohol for use in forensic alcohol calculations.

Krok 3: wchłanianie wymaga czasu

Alkohol nie trafia do krwi w chwili połknięcia. W modelu każdy napój w trakcie picia równomiernie zasila „pulę jelitową”, a ta pula opróżnia się do organizmu w tempie proporcjonalnym do tego, co w niej zostało (wchłanianie pierwszego rzędu). Centralna stała wchłaniania wynosi 2,5 na godzinę, a zakres od 1 do 6 na godzinę.

To najsłabszy element każdego takiego modelu. Opublikowane stałe wchłaniania sięgają od około 1,0–1,7 na godzinę we krwi żylnej do około 5–8 na godzinę po szybkim piciu na pusty żołądek, a jedzenie, rodzaj napoju i cechy osoby zmieniają je wszystkie. Zakres ma objąć sytuację od „pełnego żołądka” do „pustego żołądka” bez pytania cię o to; nie stosuje się mnożnika za jedzenie.

Jako sprawdzian wiarygodności: symulacja protokołu Mitchella i współpracowników (0,5 g/kg wypite w 20 minut na pusty żołądek) daje szczyt po 45 minutach przy szybkim wchłanianiu, po 70 minutach przy wartości centralnej i po 103 minutach przy wolnym. W badaniu średnie szczyty wystąpiły po 36, 54 i 62 minutach odpowiednio dla wódki z tonikiem, wina i piwa. Zgodność czasów dla jednego protokołu nie dowodzi, że model jest dokładny w twoim przypadku.

Źródła: Martin E, The pharmacokinetics of alcohol in human breath, venous and arterial blood after oral ingestion; Rangno RE, Ethanol 'dose-dependent' elimination: Michaelis-Menten v classical kinetic analysis; Uemura K, Individual differences in the kinetics of alcohol absorption and elimination: a human study; Mitchell MC, Absorption and peak blood alcohol concentration after drinking beer, wine, or spirits.

Krok 4: eliminacja, raz dla całego organizmu

Organizm usuwa alkohol w mniej więcej stałym tempie, dopóki jest go dość. Model odejmuje w scenariuszu centralnym 0,15 g/l na godzinę (0,015 g/dl, czyli około 0,14 ‰ na godzinę) i stosuje zakres od 0,10 do 0,25 g/l na godzinę (0,010–0,025 g/dl, około 0,09–0,24 ‰) – minimalny zakres ustalony przez ASB 122.

• Eliminacja dotyczy całego alkoholu w organizmie łącznie. Nie odejmuje się jej osobno od każdego napoju, bo liczyłaby się wtedy kilkakrotnie.
• Poziom nie może spaść poniżej zera. Trzeźwa przerwa między dwiema sesjami picia nie tworzy „kredytu”, który byłby później odejmowany od nowych napojów.
• Napoje można wpisywać w dowolnej kolejności; wynik zależy tylko od ich godzin.

Źródła: AAFS Standards Board, Best Practice Recommendation for Performing Alcohol Calculations in Forensic Toxicology; Jones AW, Evidence-based survey of the elimination rates of ethanol from blood with applications in forensic casework.

Przykład liczbowy

Mężczyzna ważący 80 kg (opcja „Mężczyzna”) wypija dwa piwa po 500 ml o mocy 5 %, pierwsze od 20:00 do 20:30, drugie od 20:30 do 21:00.

1. Alkohol: 2 × 19,725 g = 39,45 g.
2. Teoretyczne maksimum, gdyby wszystko wchłonęło się naraz i nic nie zostało wyeliminowane: 39,45 ÷ (0,71 × 80) = 0,69 g/l (0,65 ‰). Przy V_d od 0,58 do 0,83 l/kg jest to od 0,85 do 0,59 g/l (0,81–0,56 ‰).
3. Symulacja, ze stopniowym wchłanianiem i eliminacją działającą przez cały czas, daje niższą krzywą:

Blisko zera: scenariusz centralny osiąga zero modelu około 4 godzin 40 minut po pierwszym łyku, około 00:40. Najszybszy scenariusz dochodzi tam około 22:25, a najwolniejszy około 04:35. Kalkulator zaokrągla te czasy na zewnątrz do kwadransów i pokazuje „około 00:45, gdzieś między 22:15 a 04:45”.

Wolny koniec możesz sprawdzić ręcznie: 39,45 g ÷ (0,10 g/l na godzinę × 0,58 l/kg × 80 kg) = 8,5 godziny.

Czym jest zakres wrażliwości, a czym nie jest

Zakres to obwiednia dziewięciu scenariuszy: centralnego oraz każdej kombinacji niskiej i wysokiej objętości dystrybucji, niskiego i wysokiego tempa eliminacji oraz wolnego i szybkiego wchłaniania. Napoje wpisane z opcją „Nie pamiętam dokładnie” dodają scenariusze, w których leżą wcześniej lub później w swoim oknie czasowym, w pięciu próbkowanych pozycjach każdy.

• Pokazuje, jak bardzo wynik się przesuwa, gdy założenia zmieniają się w opublikowanych zakresach.
• Nie jest 95-procentowym przedziałem ufności. Skrajne kombinacje są celowo ekstremalne i nie przypisuje się im żadnego prawdopodobieństwa.
• Nie jest gwarantowaną górną ani dolną granicą. Niektórzy ludzie wypadają poza opublikowane zakresy, błędne dane wejściowe (mocniejszy napój, większa porcja) przesuwają wszystko, a wartości między próbkowanymi narożnikami mogą wypaść nieco poza pasem.

Przegląd obliczeń alkoholowych Searle’a kończy się wnioskiem, że ich niepewność nie jest stałym procentem i rośnie w ujęciu względnym w miarę spadku stężenia oraz że zakres błędu trzeba zawsze podawać.

Źródła: John Searle, Alcohol calculations and their uncertainty; AAFS Standards Board, Best Practice Recommendation for Performing Alcohol Calculations in Forensic Toxicology.

Blisko zera i dlaczego nigdy nie pokazujemy 0,00

Eliminacja po linii prostej przestaje być dobrym opisem przy niskich stężeniach: ASB 122 stwierdza, że poniżej 0,020 g/dl (około 0,19 ‰) tempo eliminacji może nie być liniowe. Poniżej tego poziomu kalkulator pokazuje „poniżej 0,19 ‰” zamiast liczby i nigdy nie pokazuje zaokrąglonego 0,00.

„Blisko zera” to punkt, w którym linia scenariusza osiąga zero, a mniej niż 0,1 g alkoholu czeka jeszcze na wchłonięcie, bez późniejszego wzrostu. Ponieważ prawdziwa eliminacja zwalnia na samym końcu, ostatnie ślady mogą utrzymywać się dłużej, niż sugeruje linia prosta. Jeśli najwolniejszy scenariusz nie osiągnie zera w ciągu 5 dni, kalkulator mówi o tym zamiast podawać czas.

Czego model nie uwzględnia

Nie stosuje się mnożników za jedzenie, kawę, wodę, sen ani „mocną głowę”: nie ma solidnej podstawy, by zamienić je w liczby dla jednej osoby. Te rzeczy naprawdę wpływają na rzeczywiste stężenie alkoholu we krwi i leżą poza modelem:

• Jedzenie w żołądku, które spowalnia wchłanianie i obniża szczyt.
• Leki zmieniające wchłanianie lub metabolizm.
• Różnice genetyczne w enzymach rozkładających alkohol.
• Choroby wątroby oraz szybsza eliminacja obserwowana u osób pijących intensywnie.
• Wzrost, wiek i skład ciała poza trzema opcjami dotyczącymi wody w organizmie.
• Napoje, które były mocniejsze lub większe niż wpisane.

Źródła: National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, The Basics: Defining How Much Alcohol is Too Much; Cederbaum AI, Alcohol Metabolism.

Jednostki

Wewnętrznie kalkulator liczy w gramach na litr krwi. Polski promil w tym kalkulatorze oznacza gramy alkoholu na kilogram krwi (g/kg), tak jak u Widmarka: ‰ = g/l ÷ 1,055, gdzie 1,055 to gęstość pełnej krwi w g/ml. Dlatego g/l to nieco inna liczba niż promil – 0,8 g/l to około 0,76 ‰. Amerykański zapis procentowy to g/l ÷ 10, a mg/100 ml to g/l × 100. Wybrana definicja porcji standardowej zmienia tylko to, jak opisuje się ilość alkoholu, nigdy gramy użyte w obliczeniu; zobacz kalkulator porcji standardowych.

Źródła: Ialongo C, The enzymatic analysis of alcohol (ethanol) in serum and plasma with the alcohol dehydrogenase reagent: focus on intra-analytical and post-analytical aspects.

Wersja modelu

Wersja modelu 1.0.0. Parametry sprawdzono względem poniższych źródeł 6 listopada 2026 r.